EL – HAYY
Allah dirilten diridir. Diğer diriler ise diriltilen diridir. Bu ikisi arasında halîkile mahluk arasındaki fark kadar fark vardır. Kura-an’da geçen beş Hayy isminden üçü Kayyum ismi ile birlikte gelir.
Kayyum ;
1.Eşsiz yönetici
2.Varlığı sevk ve idare eden
3.Her şeyin varlığı kendisine bağlı olan demektir.
El-hayyismi Allah’ın zaatıhakkında bilgi vermektedir. Onun mutlak diriliğini ifade eder.El-hay isminin fiili tecellisi yuhyî ilahi fiili üzerinden gerçekleşir. Zaate bakan El-hay isminin ayrı olarak Kur’an’da bir de Allah’a isnatla yuhyî fiilinin gelmiş olmasının hikmeti budur. Oysa ki her isim fiili ile birlikte yer almaz. Kur-an’da El-hay ismi sadece beş kez geldiği halde kırk altı yerde (diriltme) fiili Allah’a isnatla gelir. Tamamen Halîk’a dönük olan El-hay isminin yanında tamamen mahluka dönük olanEl-kayyum isminin gelmesi büyük bir anlam kazanmaktadır. Onun mutlak diri ve canlılığı ifade eden El-hay ismi ile birlikte onun eşsiz yöneticiliği ifade eden El-kayyum ismi yan yana şu zımmi anlama sahiptir. O öyle mutlak bir diridir ki dirileri o yaratır ve yarattığını o diriltir.Bununla da kalmaz yarattıklarının kimilerini koyduğu yasalar üzerinde kimilerini verdiği idare üzerinde sevk ve idare eder. Asla onları başıboş bırakmaz.
